Çap sifarişi verərkən rastlaşdığınız 26 termin — sadə dildə izah edilib və Print.az-da necə tətbiq olunduğu göstərilib.
Kağızın qramı nə deməkdir?
Qram kağızın bir kvadratmetrinin çəkisidir. 80 qram adi ofis kağızıdır, 300 qram artıq karton kimi hiss olunur. Rəqəm nə qədər böyükdürsə, kağız o qədər qalın və möhkəmdir. Vizit kartı üçün 300 qramdan aşağı düşmək tövsiyə olunmur — nazik kart əldə əyilir.
Print.az vizit kartlarında 300, 350, 400, 600 və 700 qram variantları mövcuddur. 600 və 700 qram xüsusilə ağır və premium hiss olunur. Flayer üçün 130-170 qram, sertifikat üçün ən azı 250 qram uyğundur.
Laminasiya nədir və hansı növləri var?
Laminasiya çapın üzərinə çəkilən nazik qoruyucu təbəqədir. Kağızı nəmdən, cırılmadan və sürtülmədən qoruyur, eyni zamanda görünüşünü dəyişir. Üç əsas növü var: mat, parlaq və İpək (Soft Touch). Seçim həm estetik, həm də praktik məsələdir.
Parlaq laminasiya rəngləri canlandırır və şəkilli dizaynlar üçün yaxşıdır, lakin barmaq izi saxlayır. Mat laminasiya işığı əks etdirmir, daha təmkinli görünür və üzərinə qələmlə yazmaq mümkündür. Soft Touch isə məxmər kimi yumşaq səth yaradır.
Özükopyalayan kağız necə işləyir?
Özükopyalayan kağız kopyalayıcı kağız olmadan surət çıxarır. Vərəqlərin arxası mikrokapsullu təbəqə ilə örtülüb: qələmin təzyiqi kapsulları partladır və rəng aşağıdakı vərəqə keçir. Kassa orderləri və yol vərəqləri məhz belə çap olunur.
Adətən iki və ya üç qat işlədilir: birinci nüsxə müştəriyə, ikincisi mühasibatlığa, üçüncüsü kitabda qalır. Qatlar fərqli rəngli olur ki, hansının kimə aid olduğu dərhal bilinsin.
Setka banner nə vaxt lazımdır?
Setka banner küləyin keçməsi lazım olan yerlərdə istifadə olunur. Materialda mikroskopik deşiklər var, ona görə külək onu yelkən kimi doldurmur. Bina fasadları, hasarlar və yüksək mərtəbələr üçün adi banner deyil, məhz setka seçilir.
Ödəniş küləyə davamlılığa görə edilir: şəkil bir qədər az doymuş görünür, çünki materialın bir hissəsi boşluqdur. Uzaqdan baxıldıqda bu fərq praktiki olaraq hiss olunmur.
Niyə çapda rənglər ekrandakından fərqli çıxır?
Çünki ekran və çap rəngi fərqli üsulla yaradır. Ekran işıq qarışdırır (RGB), çap isə boya qarışdırır (CMYK). RGB-də mümkün olan bəzi parlaq rənglər, xüsusilə neon yaşıl və göy, CMYK boyalarla ümumiyyətlə alınmır və çapda daha tutqun görünür.
Faylı çapa göndərməzdən əvvəl CMYK-yə çevirin — belə olduqda nəticəni əvvəlcədən görürsünüz. RGB fayl göndərilərsə, çevirməni maşın avtomatik edir və nəticə gözlədiyinizdən fərqlənə bilər.
Pantone rəngi nədir və nə vaxt lazımdır?
Pantone hazır qarışdırılmış rənglərin beynəlxalq kataloqudur. Hər rəngin öz nömrəsi var, məsələn Pantone 185 C. CMYK-dən fərqli olaraq rəng dörd boyanın qarışığından deyil, əvvəlcədən hazırlanmış konkret boyadan alınır — nəticə hər çapda eynidir.
Brend rəngi kritik olan hallarda Pantone istifadə olunur: loqo eyni qırmızı olmalıdırsa, CMYK-də kiçik fərqlər yarana bilər, Pantone-da isə yaranmır. Sifariş verərkən rəngin nömrəsini bizə bildirin.
Ofset çapla rəqəmsal çap arasında fərq nədir?
Fərq tirajdadır. Rəqəmsal çap birbaşa fayldan işləyir, hazırlıq tələb etmir və kiçik sifarişlərdə ucuz başa gəlir. Ofset çap üçün metal форма hazırlanır — hazırlıq baha, lakin sonra hər nüsxə çox ucuzdur. Böyük tirajlarda ofset qat-qat sərfəlidir.
Təxmini sərhəd bir neçə yüz nüsxədir. 100 vizit kartı üçün rəqəmsal, 5000 flayer üçün ofset məntiqlidir. Sifariş verərkən seçim etmək lazım deyil — tiraja görə uyğun üsulu özümüz seçirik.
Sublimasiya çapı nədir?
Sublimasiya boyanın istilik altında birbaşa qaza çevrilib materialın içinə hopması üsuludur. Boya səthin üstündə qalmır, materialın özünə keçir — buna görə şəkil sürtülmür və barmaqla hiss olunmur. Print.az bu üsulu keramik fincan çapında istifadə edir.
Məhdudiyyəti var: yalnız ağ və ya açıq rəngli, xüsusi örtüklü səthlərdə işləyir. Buna görə futbolka çapında sublimasiya deyil, DTF üsulundan istifadə edirik — DTF istənilən rəngli parçada, o cümlədən qara futbolkada nəticə verir.
DTF çap nədir?
DTF (Direct to Film) üsulunda şəkil əvvəlcə xüsusi plyonkaya çap olunur, sonra istilik presi ilə parçaya köçürülür. Şəklin altına ağ boya qatı qoyulduğuna görə DTF istənilən rəngli parçada, o cümlədən qara futbolkada işləyir. Print.az futbolka çapında məhz bu üsuldan istifadə edir.
Nəticə barmaqla yüngülcə hiss olunur, çünki təbəqə parçanın üstündə qalır. Əvəzində parçanın rəngi və tərkibi üzrə məhdudiyyət yoxdur — pambıq, polyester və qarışıq parçada eyni dərəcədə işləyir.
Folqa basma nədir?
Folqa basma istilik və təzyiqlə nazik metal təbəqənin kağıza köçürülməsidir. Mürəkkəbdən fərqli olaraq folqa işığı əks etdirir və baxış bucağına görə parıldayır. Sertifikat, dəvətnamə və premium vizit kartlarında ad və loqo üçün istifadə olunur.
Ən çox qızıl və gümüş seçilir, lakin mis, mavi və holoqrafik variantlar da var. Folqa silinmir və solmur — buna görə uzunmüddətli saxlanılan sənədlərdə üstünlük verilir.
Niyə çox sifariş etdikcə ədədin qiyməti ucuzlaşır?
Çünki çapın xərcinin böyük hissəsi hazırlıqdır — faylın yoxlanması, maşının qurulması, rəngin tənzimlənməsi. Bu iş 100 ədəd üçün də, 1000 ədəd üçün də təxminən eynidir. Tiraj artdıqca həmin sabit xərc daha çox nüsxə arasında bölünür.
Print.az vizit kartlarında endirim birbaşa görünür: 250 ədəddə 10%, 500 ədəddə 15%, 1000 ədəddə 20%. Yaxın gələcəkdə yenidən sifariş verəcəyinizi bilirsinizsə, bir dəfəyə çox götürmək daha sərfəlidir.
Kənar payı nədir və niyə lazımdır?
Kənar payı dizaynın kəsim xəttindən kənara uzadılan hissəsidir, adətən hər tərəfdən 3 mm. Kəsim maşını heç vaxt mikron dəqiqliyi ilə işləmir. Kənar payı olmasa, ən kiçik sürüşmə belə kartın kənarında nazik ağ zolaq buraxır.
Vacib mətn və loqonu isə əksinə, kəsim xəttindən ən azı 3 mm içəridə saxlayın — əks halda kəsilmə riski var. Yəni fon kənara çıxmalı, məzmun içəridə qalmalıdır.
Çap üçün şəkil hansı ayırdetmədə olmalıdır?
Çap üçün standart 300 DPI-dır — yəni hər düym sahədə 300 nöqtə. Ekran üçün 72 DPI kifayət edir, ona görə internetdən götürülmüş şəkil ekranda yaxşı görünsə də, çapda dağınıq və bulanıq çıxır. Şəkli sonradan böyütmək itirilmiş detalı geri qaytarmır.
Yoxlamaq üçün sadə qayda: şəkli çap ölçüsündə 100% miqyasda açın. Ekranda pikselli görünürsə, çapda da pikselli olacaq. Banner kimi böyük formatlarda 150 DPI kifayətdir, çünki uzaqdan baxılır.
Loqonu hansı formatda göndərmək lazımdır?
Mümkünsə vektor formatında: AI, EPS, SVG və ya vektorlu PDF. Vektor şəkil pikselerdən deyil, riyazi xətlərdən ibarətdir, ona görə istənilən ölçüyə keyfiyyət itirmədən böyüdülür. JPG və PNG isə rasterdir — böyüdüldükdə pikselləşir.
Praktik fərq budur: eyni loqo vektorda həm vizit kartında, həm də beş metrlik bannerdə eyni dərəcədə iti olur. Rasterdə isə hər ölçü üçün ayrıca yüksək keyfiyyətli fayl lazımdır.
Şriftləri niyə əyriyə çevirmək lazımdır?
Əyriyə (outline, curves) çevirmək mətni hərflərdən qrafik fiqurlara çevirir. Bundan sonra mətni redaktə etmək mümkün olmur, amma o, hər kompüterdə eyni görünür. Çevrilməyibsə və çap edən tərəfdə həmin şrift yoxdursa, mətn avtomatik başqa şriftlə əvəzlənir və dizayn dağılır.
CorelDRAW-da: mətni seçin → Convert to Curves. Illustrator-da: Create Outlines. PDF ixrac edərkən şriftlərin qoşulması (embed) variantını seçmək də işləyir. Çevirməzdən əvvəl faylın redaktə edilə bilən nüsxəsini ayrıca saxlayın.
Çapa hazır PDF nə deməkdir?
Çapa hazır PDF dörd şərti ödəyən fayldır: real çap ölçüsündə hazırlanıb, hər tərəfdən 3 mm bleed var, rəng rejimi CMYK-dır, şriftlər isə əyriyə çevrilib və ya fayla qoşulub. Şəkillər real ölçüdə 300 DPI olmalıdır.
PDF ona görə üstündür ki, dizayn proqramından asılı olmadan hər yerdə eyni açılır. Print.az həmçinin CorelDRAW (.cdr), AI, EPS və PSD fayllarını qəbul edir. Word, PowerPoint və Excel çap üçün nəzərdə tutulmayıb — başqa kompüterdə şrift və ölçülər dəyişir.
Təhlükəsiz sahə nədir?
Təhlükəsiz sahə kəsim xəttindən içəridəki zolaqdır; bütün mətn, loqo və vacib elementlər bu zolağın içində qalmalıdır. Ölçüsü ən azı 3 mm-dir. Bleed-in əksidir: bleed kənardan bayıra çıxır, təhlükəsiz sahə isə kənardan içəri çəkilir.
Kəsimdə bir neçə onda millimetr sürüşmə normaldır. Kənara çox yaxın qoyulmuş yazı ya kəsilir, ya da kəsilməsə belə sıxılmış görünür. Cildlənən məhsullarda tikiş tərəfindən daha geniş — 5 mm-ə yaxın — pay saxlamaq lazımdır.
UV lak nədir və laminasiyadan nə ilə fərqlənir?
UV lak ultrabənövşəyi şüa ilə dərhal qurudulan şəffaf örtükdür. Laminasiyadan fərqi budur: laminasiya bütün səthi örtən plyonkadır, UV lak isə yalnız seçilmiş sahələrə — məsələn təkcə loqoya — vurula bilər.
Nöqtəvi UV lak mat səth üzərində xüsusilə effektlidir: loqo parıldayır, qalan hissə tutqun qalır, nəticədə həm görmə, həm toxunma fərqi yaranır. Qovluq, kataloq üzlüyü və premium vizit kartlarında istifadə olunur.
Stikeri istənilən formada kəsmək olarmı?
Bəli. Die-cut düzbucaqlıdan fərqli, istənilən konturda kəsim deməkdir — loqonun forması, dairə, ulduz və ya mürəkkəb siluet. Kəsim xətti dizayn faylında ayrıca vektor xətti kimi göstərilməlidir ki, maşın onu tanısın.
Faylı hazırlayarkən kəsim konturunu ayrıca qatda çəkin və bizə bildirin. Çox incə çıxıntılar tövsiyə olunmur — nazik hissələr yapışdırılarkən qırılır. Küncləri bir qədər yumrulaşdırmaq stikerin ömrünü uzadır.
Ciddi hesabat blanklarında nömrələmə niyə vacibdir?
Nömrələmə hər blankı təkrarolunmaz edir və itkini görünən hale gətirir. Ardıcıl nömrələr sırasında boşluq varsa, bir blankın çatışmadığı dərhal bilinir. Seriya isə hərf prefiksidir — müxtəlif partiyaları və ya şöbələri bir-birindən ayırır.
Print.az blankları çap zamanı avtomatik ardıcıl nömrələyir. Nömrənin hansı rəqəmdən başlamasını siz təyin edirsiniz — əvvəlki partiyanın davamı kimi. Kitab şəklində tikiş də sifarişə daxil edilə bilər.
Lyuvers nədir?
Lyuvers bannerin kənarına vurulan metal həlqədir. Bannerin ip və ya bağla asılmasına imkan verir və materialın deşik yerindən cırılmasının qarşısını alır. Lyuverssiz banner ilk güclü küləkdə bağlandığı nöqtədən yırtılır.
Adətən hər 50 sm-dən bir yerləşdirilir, künclərdə mütləq olur. Açıq havada, xüsusilə küləkli yerlərdə addımı azaltmaq daha etibarlıdır. Bannerin kənarı əvvəlcə qatlanıb möhkəmləndirilir, sonra lyuvers vurulur.
Bukletlə broşürün fərqi nədir?
Buklet bir vərəqdir və bir və ya bir neçə dəfə qatlanır — açanda bütöv bir səth görünür. Broşür isə bir neçə ayrı səhifədən ibarətdir və cildlənir. Sadə qayda: buklet qatlanır, broşür tikilir.
Qısa təqdimat, xidmət siyahısı və tədbir materialı üçün buklet kifayətdir və daha ucuzdur. Məhsul kataloqu, illik hesabat və çoxsəhifəli təqdimat üçün broşür lazımdır. Səhifə sayı təxminən 8-i keçəndə broşürə keçmək məntiqlidir.
Qatlama növləri hansılardır?
Qatlama çap olunmuş vərəqin bükülməsidir. Ən çox işlənən üç növ var: bir dəfə ortadan qatlama (iki hissə, dörd səhifə), harmoşka (akkordeon kimi zolaqlar) və içəriyə qatlama, burada kənar hissə içəri girir.
Qatlama növü dizaynı birbaşa dəyişir: içəriyə qatlanan hissə bir neçə millimetr dar olmalıdır, əks halda qatlananda büzülür. Buna görə dizaynı başlamazdan əvvəl qatlama növünü seçmək lazımdır — sonra dəyişmək makedə yenidən iş deməkdir.
Biqovka nədir və nə vaxt lazımdır?
Biqovka qatlanacaq xətt boyunca kağızda basılmış nazik novçadır. Kağız həmin xətt üzrə təmiz və düz qatlanır. Qalın kağızı biqovkasız qatlayanda liflər qırılır və qat yerində çat və ya ağ zolaq görünür.
Təxminən 170 q/m²-dən yuxarı hər qatlanan məhsulda biqovka lazımdır: qovluqlar, dəvətnamələr, qalın bukletlər, təbriklər. Laminasiyalı kağızda daha da vacibdir — laminat çatı daha aydın göstərir.
Perforasiya nədir?
Perforasiya kağız üzərində bir sıra kiçik kəsiklərdir. Onlar sayəsində vərəqin bir hissəsi qayçısız, düz xətt üzrə qopardılır. Qopanadək isə sıra yerində möhkəm qalır.
Qəbz, bilet, kupon və ciddi hesabat blanklarında istifadə olunur: bir hissə müştəriyə verilir, dib hissəsi isə qeyd üçün kitabçada qalır. Nömrələmə və seriya ilə birlikdə işlədiləndə hər vərəqin izlənməsi mümkün olur.
Cildləmə üsulları hansılardır?
İki üsul ən çox işlənir. Skoba (tel tikiş) — səhifələr ortadan qatlanır və tel ilə tikilir; ucuz, nazik və 8-64 səhifə üçün uyğundur. Spiral — kənarda deşiklər açılır və metal və ya plastik spiral keçirilir; kitabça tam açılır və düz yatır.
Kataloq və broşür üçün adətən skoba seçilir. İş zamanı açıq qalmalı olan material — təlimat, blaknot, təqvim və menyu — üçün spiral daha praktikdir. Skobada səhifə sayı dördə bölünməlidir, çünki hər vərəq dörd səhifə verir.